Waarom Cordyceps militaris in de EU niet verkocht mag worden, en Cordyceps sinensis wel

In ons stuk over de stammenbibliotheek stond dat we een stam van Cordyceps militaris in de koeling hebben liggen, en in het stuk over dure paddenstoelen dat zijn wilde neef uit Tibet meer waard is dan goud. Sindsdien komt regelmatig de vraag wanneer we cordyceps gaan verkopen. Het antwoord is: niet, en de reden is geen kweekprobleem maar een wet. Cordyceps militaris mag in de Europese Unie niet als voedingsmiddel verkocht worden. Zijn neef Cordyceps sinensis wel. Dat klinkt onlogisch, dus hier is het hele verhaal.

Twee rupsendoders

Beide soorten zijn parasieten op insecten, vandaar de Nederlandse naam rupsendoder. Cordyceps militaris, de gewone rupsendoder, groeit ook in Nederland in het wild als oranje knotsje uit een begraven pop van een vlinder, en laat zich in cultuur op rijst of graan kweken, in gecontroleerde ruimtes met licht en koelte. Ophiocordyceps sinensis, de Chinese rupsendoder, groeit alleen op de hoogvlakten van Tibet, Nepal en West-China, uit rupsen van één bepaalde motfamilie, op drie- tot vijfduizend meter hoogte. Die combinatie heeft nog niemand in een kwekerij nagemaakt. Wat als "Cordyceps sinensis" in potjes verkocht wordt, is daarom nooit de wilde paddenstoel.

Wat is een "nieuw voedingsmiddel"?

De Europese Unie heeft sinds 1997 een regel voor alles wat je eet: als een voedingsmiddel vóór 15 mei 1997 niet in betekenisvolle mate in de EU werd gegeten, geldt het als nieuw voedingsmiddel, in het Engels novel food. Zo'n product mag pas verkocht worden nadat een bedrijf met een dossier bij de Europese voedselveiligheidsautoriteit heeft aangetoond dat het veilig is, en de Europese Commissie het heeft toegelaten. De regels staan in Verordening (EU) 2015/2283. Het gaat dus niet om de vraag of iets gevaarlijk is, maar om de vraag of de veiligheid is aangetoond. Dat is een belangrijk verschil.

Waarom valt Cordyceps militaris eronder?

Omdat niemand heeft kunnen aantonen dat Europeanen deze soort vóór 1997 aten. De teelt op rijst is in Azië pas na 2000 groot geworden, en de Europese markt voor supplementen met militaris is van de laatste tien jaar. In de Europese catalogus van nieuwe voedingsmiddelen staat daarom bij Cordyceps militaris, zowel het vruchtlichaam als het mycelium, dat het een nieuw voedingsmiddel is. Er is tot op heden geen toelating verleend. Een bedrijf dat het wil verkopen, moet eerst het veiligheidsdossier leveren, en dat heeft nog niemand gedaan. Zolang dat zo is, is elk potje, poeder of extract met Cordyceps militaris in de EU illegaal als voedingsmiddel.

Wat deed de NVWA in 2025?

Controleren. Van februari tot april 2025 inspecteerde de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit zeventien Nederlandse bedrijven die cordyceps aanboden. Vijf daarvan verkochten daadwerkelijk producten met Cordyceps militaris; die kregen een maatregel opgelegd en moesten de producten uit de handel halen. De andere twaalf verkochten Cordyceps sinensis of waren al gestopt. Buitenlandse webshops die aan Nederlandse klanten leverden zijn via het Europese waarschuwingssysteem gemeld, en de Douane kreeg informatie om zendingen tegen te houden. De NVWA vat het zelf zo samen: een bedrijf dat een supplement met Cordyceps militaris wil verkopen moet vooraf bewijzen dat het veilig is; dat is niet gebeurd, daarom mag het niet verkocht worden. De volledige resultaten staan op de website van de NVWA.

Waarom mag Cordyceps sinensis dan wel?

Omdat die er vóór 1997 al was. Supplementen met Cordyceps sinensis werden in Europa al verkocht voordat de regel inging, en daarom staat de soort in de Europese catalogus als niet-nieuw voedingsmiddel in voedingssupplementen. Let op de beperking: in supplementen. In andere levensmiddelen, een drankje of een reep, kan het alsnog als nieuw gelden. En let op wat er dan in het potje zit. Omdat de wilde paddenstoel niet te kweken is en vrijwel onbetaalbaar, bestaat vrijwel elk sinensis-product uit mycelium dat in fermentatietanks is gekweekt, waarna de gebruikelijke inhoudsstoffen eruit worden gehaald en gestandaardiseerd. De bekendste kweekstam daarvan, Cs-4, bleek bij genetisch onderzoek zelfs geen Cordyceps sinensis te zijn maar een verwante schimmel, Samsoniella hepiali. De Europese Commissie heeft in 2025 verduidelijkt dat ook die niet als nieuw geldt in supplementen. Kort gezegd: wat "Cordyceps sinensis" heet, is gekweekt mycelium met een lange gebruiksgeschiedenis, en dat mag.

Is militaris dan gevaarlijk en sinensis veilig?

Dat zegt de wet niet, en wij ook niet. De wet zegt alleen dat voor militaris het bewijs ontbreekt en voor sinensis de geschiedenis volstaat. In Azië wordt Cordyceps militaris op grote schaal gegeten en gedronken, en er is veel onderzoek naar zijn inhoudsstoffen. Maar onderzoek is geen toelating, en een geschiedenis in China is geen geschiedenis in Europa. Het is een regel over papier en tijd, niet over gif. Wie hem onredelijk vindt, kan het dossier indienen; dat kost jaren en veel geld, en precies daarom is het nog niet gebeurd.

Wat betekent dit voor kwekers?

Voor ons: de stam blijft in de koeling. We kunnen Cordyceps militaris kweken, en het is een fascinerende soort om te zien groeien, maar we verkopen geen product waarvan de wet zegt dat je het niet mag eten. Geen kweekset, geen gedroogde knotsjes, geen poeder. Wat er bij ons in de winkel staat, hoort tot de soorten waar deze discussie niet over gaat: oesterzwam, shiitake, pruikzwam en de rest hebben een gebruiksgeschiedenis van eeuwen en vallen buiten de regeling.

Voor de thuiskweker: de novel-foodregels gaan over verkoop, niet over wat je in een potje op de vensterbank laat groeien. Wie uit nieuwsgierigheid een cultuur van Cordyceps militaris wil laten vruchten, overtreedt daarmee geen wet. Maar eten wat de EU nog niet heeft beoordeeld, is een keuze die je bewust moet maken, en wij raden het niet aan zolang de beoordeling ontbreekt.

Wat betekent het voor wie supplementen koopt?

Lees het etiket. Staat er Cordyceps militaris, dan mag het product in de EU niet verkocht worden en is de verkoper in overtreding, hoe mooi de website ook is. Staat er Cordyceps sinensis, Cs-4 of Samsoniella hepiali, dan is de verkoop toegestaan. En koop je bij een buitenlandse webshop, weet dan dat de Douane sinds 2025 informatie heeft om zendingen met militaris tegen te houden. De Europese catalogus is openbaar en doorzoekbaar op de website van de Europese Commissie; wie twijfelt, zoekt de soort daar op.

De samenvatting

Cordyceps militaris: kweekbaar, maar in de EU een niet-toegelaten nieuw voedingsmiddel, dus niet te koop. Cordyceps sinensis: niet kweekbaar, maar met een gebruiksgeschiedenis van vóór 1997, dus wel toegestaan in supplementen, in de vorm van gefermenteerd mycelium. De NVWA handhaaft sinds 2025 actief. En wij blijven bij paddenstoelen die je gewoon mag eten. Verandert de wet, dan hoor je het hier als eerste.