Op vakantie met een kweekset in huis: wat doe je met je blok als je twee weken weg bent?

Een kweekset vraagt dagelijks aandacht, en dat is precies wat je op vakantie niet kunt geven. Toch hoeft een blok niet te sneuvelen omdat jij twee weken naar Frankrijk gaat. Mycelium kan uitstekend wachten, als je hem maar niet in de vruchtstand achterlaat. Dit is wat je doet, afhankelijk van hoe lang je weg bent en in welke fase het blok zit.

Het principe: zet het blok in de pauzestand

Een kweekset heeft twee standen. In de vruchtstand, open, licht, sproeien, maakt hij paddenstoelen en heeft hij elke dag vocht nodig. In de ruststand, dicht en koel, doet hij bijna niets en kan hij weken wachten. Alles hieronder komt neer op één ding: zet het blok voor vertrek terug in de ruststand, en haal hem er bij thuiskomst weer uit.

Weg voor een week of korter

Oogst wat er staat, ook als het net iets te jong is; een jonge oesterzwam is lekkerder dan een die na een week overrijp aan het blok hangt. Sproei het blok goed nat, zet er een doorzichtige bak of een grote plastic zak losjes overheen met een paar gaatjes, en zet het op de koelste plek van het huis, weg van het raam. Zo houdt het zijn vocht vast en groeit er hooguit een nieuwe vlucht die op je wacht. Een week redt een blok zo zonder probleem.

Weg voor twee tot drie weken

Dan gaat het blok de koelkast in. Oogst alles, verwijder stompjes, sproei het blok nat en doe het in een plastic zak die je losjes dichtvouwt, niet luchtdicht. Onderin de koelkast, bij de groenten, rond de vier tot zeven graden. Kou legt het mycelium stil zonder het te schaden, precies zoals wij het in de kwekerij bewaren. Twee, drie weken is geen probleem, vier gaat meestal ook nog. Bij thuiskomst haal je het blok eruit, laat je het een dag op kamertemperatuur komen, en geef je het de koude douche: twaalf uur onderdompelen in koud water, uitlekken, en terug op zijn lichte, koele plek. Meestal komt er binnen twee weken een nieuwe vlucht.

Uitzondering: de roze oesterzwam. Die is tropisch en verdraagt de koelkast slecht. Voor de roze geldt: oogsten, natsproeien, bak erover, koelste kamer, en hopen dat de buren een keer willen sproeien. Langer dan tien dagen wordt het spannend.

Een nog niet geopend blok

Het makkelijkste geval. Een kweekset die nog dicht zit, gaat gewoon de koelkast in, in de verpakking, en wacht daar rustig tot je terug bent. Bestel je vlak voor vakantie, laat hem dan liever bezorgen als je terug bent; een blok dat twee weken in een warme bezorgkast staat is een ander verhaal dan een blok in de koelkast.

Weg voor langer dan een maand

Dan is het eerlijke advies: geef het blok aan iemand die er de komende weken van wil genieten, of vraag een buur om hem te adopteren. Een blok is geen plant die je aan een druppelsysteem hangt; het is een oogst met een houdbaarheidsdatum. Een blok dat vier of vijf weken wacht komt vaak nog wel op gang, maar met een kleinere vlucht. Wie eind mei vertrekt en pas juli terug is, kan beter een nieuw blok bestellen voor september dan een oud blok reanimeren.

En de stammen buiten?

Die redden zich, met een kleine voorbereiding. Stammen zijn juist gebouwd voor verwaarlozing, zie het weerstuk. Vertrek je in een droge zomerperiode, geef ze dan de dag voor vertrek een nacht in een bak water of een uur onder de slang, leg ze daarna in de schaduw met een kant op de grond, en gooi er een laag bladeren of houtsnippers over tegen de verdamping. Zo komen ze een droge maand door. Een stam die tijdens je vakantie vrucht geeft, verlies je die oogst; dat is jammer, maar de stam merkt er niets van en doet het in het najaar gewoon opnieuw.

En de emmer en het snipperbed?

Een emmer stro in de doorgroeifase kan twee tot drie weken zonder aandacht, mits hij niet warm en niet in de zon staat. Een emmer in de vruchtfase behandel je als een kweekset: oogsten, natmaken, afdekken, koel wegzetten. Een snipperbed geef je voor vertrek een flinke gieter water en een laag verse snippers of stro als deken; het bed zelf zoekt het verder uit, en oogst je bij thuiskomst niet meer wat er in de tussentijd groeide, dan gaat dat gewoon terug de grond in.

De checklist voor de deur dichtgaat

• Alles oogsten, ook jong.
• Kweekset: natsproeien, in een zak, in de koelkast (behalve de roze: koele kamer met bak erover).
• Ongeopend blok: koelkast, in de verpakking.
• Stammen: onderdompelen, schaduw, bladerdek.
• Emmer en bed: nat maken, afdekken, koel.
• Thuiskomst: blok op kamertemperatuur, koude douche, licht en lucht.

Wie dit doet, komt terug van vakantie en staat een week later gewoon weer te oogsten. En wie het vergeet, mailt ons met een foto; vaak is er meer te redden dan het lijkt.